Home / Soạn văn 10 / Soạn bài: “Chiến thắng Mtao Mxây” (Trích “Sử thi Đăm Săn”) – văn lớp 10

Soạn bài: “Chiến thắng Mtao Mxây” (Trích “Sử thi Đăm Săn”) – văn lớp 10

Loading...

Soạn bài: “Chiến thắng Mtao Mxây” (Trích “Sử thi Đăm Săn”) – văn lớp 10

phan-tich-su-thi-dam-san
Soạn bài: “Chiến thắng Mtao Mxây” (Trích “Sử thi Đăm Săn”) – văn lớp 10

Câu 1. Tóm tắt diễn biến trận đánh để so sánh tài năng và phẩm chất của hai tù trưởng.

Gợi ý trả lời:

Cuộc chiến giữa tù trưởng Đăm Săn và Mtao Mxây có diễn biến vô cùng kịch tính với 2 cảnh là:

–  Cảnh Đăm Săn thách đấu với Mtao Mxây:

+  Đăm Săn đã từng ở trong nhà Mtao Mxây lúc hắn mở tiệc ăn mừng nhưng chàng không lợi dụng cơ hội đó để ám hại Mtao Mxây mà lại trực tiếp khiêu chiến với Mtao Mxây bằng hành động đập vỡ máng nước rồi đứng ngoài rào, gọi hắn xuống chiến đấu với mình. Hành động này chứng tỏ Đăm Săn có phẩm chất cương trực, ngay thẳng và dũng cảm.

+  Đăm Săn đẩy đổ hàng rào nhà Mtao Mxây sau khi đám tôi tớ và bạn bè, anh em của chàng đều không xô nổi nó. Chi tiết này chứng minh Đăm Săn có sức mạnh hơn người, uy lực vô cùng đáng sợ.

+  Đăm Săn gọi Mtao Mxây xuống thách đấu một cách đường hoàng, mang tư thế chủ động đầy tự tin của người anh hùng.

+  Mtao Mxây không dám xuống, trêu tức Đăm Săn làm lộ rõ vẻ hèn nhát, kiêu căng tự phụ của hắn. +  Khi Đăm Săn ép hắn xuống bằng cách đe dọa thì hắn phải xuống nhưng vẫn lo sợ Đăm Săn đâm lén, bước đi tần ngần, do dự, không có dáng vẻ dứt khoát của người anh hùng, không toát lên được vẻ oai nghiêm của một tù trưởng hùng mạnh.

–  Cảnh đấu giáp lá cà giữa hai tù trưởng có thể chia thành 4 hiệp:

+  Hiệp 1: Đăm Săn nhường Mtao Mxây múa trước và khi Mtao Mxây múa, Đăm Săn vẫn không nhúc nhích, thái độ bình tĩnh, quan sát kĩ lưỡng cách múa của Mtao Mxây. Chi tiết này cho thấy bản lĩnh vững vàng của Đăm Săn ở thế chủ động chiến đấu.  Trái lại, Mtao Mxây tuy là người múa trước nhưng lại trong tư thế của kẻ bị động, bộc lộ rõ sự kém cỏi về tài năng, khác hẳn với những lời khoe mẽ của hắn trước đó. Hắn múa khiên thành tiếng kêu “lạch xạch như quả mướp khô” nhưng vẫn huênh hoang, cố giữ thể diện cho mình.

+  Hiệp 2: Đăm Săn múa khiên, chứng minh cho Mtao Mxây thấy uy lực dũng mãnh của một người tù trưởng có tài chiến đấu. Uy lực của chàng khiến Mtao Mxây phải né tránh không ngừng, thậm chí Mtao Mxây run sợ tới mức tìm cách phản kháng lại ngay khi Đăm Săn đang múa bằng cách đâm lén Đăm Săn nhưng không thành.

+ Hiệp 3: Đăm Săn tiếp tục múa, trấn áp đối phương bằng tốc độ của mình, không ngừng rượt đuổi khiến Mtao Mxây hốt hoảng trốn chạy, trở thành kẻ vô dụng phải cầu cứu Hơ Nhị quăng cho mình miếng trầu tiếp sức. Sự nhanh nhẹn của Đăm Săn đã được khẳng định, một lần nữa, qua hành động đớp được miếng trầu mà Hơ Nhị quăng ra. Nhờ thế mà chàng có sức mạnh gấp bội, không ngừng dồn ép đối phương. Tuy nhiên, dù Đăm Săn đâm trúng đùi Mtao Mxây nhưng vẫn không thể làm hắn bị thương.

+  Hiệp 4: Đăm Săn được thần linh giúp đỡ, đánh trúng ngay yếu điểm của Mtao Mxây rồi giết chết hắn, giành được thắng lợi trong cuộc chiến, đòi lại được vợ và thu nạp được thêm tôi tớ, của cải. Chi tiết này chứng tỏ tài năng và phẩm chất của Đăm Săn xứng đáng được thần linh giúp đỡ, thuận theo ý trời và lòng người.

 

Câu 2. Phân tích những câu nói và hành động của đông đảo nô lệ đối với việc thắng thua của hai tù trưởng để chỉ ra thái độ và tình cảm của cộng đồng Ê-đê đối với mục đích của cuộc chiến và người anh hùng sử thi.

Gợi ý trả lời:

–  Tôi tớ của Đăm Săn không hò reo, khiêu khích nô lệ của Mtao Mxây ngay khi tù trưởng của họ giành chiến thắng. Hành động đó của họ thể hiện sự tôn trọng đối với tù trưởng của mình và đề cao tính tôn nghiêm của trận chiến công bằng với chiến thắng thuộc về người tù trưởng hùng mạnh nhất là điều tất yếu.

–  Đối với tôi tớ, nô lệ của Mtao Mxây, Đăm Săn không sử dụng vũ lực ép họ phải theo mình mà dùng lời kêu gọi, thuyết phục họ về với mình. Tôi tớ của Mtao Mxây đã đối đáp lại với Đăm Săn rất chân thật, giãi bày đúng hoàn cảnh của họ, không ngần ngại khi chấp nhận đi theo Đăm Săn vì chàng xứng đáng để họ tin cậy. Khi Đăm Săn gõ cửa một nhà trong làng, rồi lần lượt gõ vào máng nước của từng nhà, gõ cửa từng nhà để kêu gọi dân làng về với làng mình: “Ơ tất cả tôi tớ cái làng này! Các người có đi với ta không?”, dân làng liên tiếp đáp lại lời kêu gọi đó bằng những cụm từ khẳng định: “Không đi sao được!” và giải thích lí do họ quyết định lựa chọn như vậy: “Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với ai?”, “Làng chúng tôi phía Bắc đã mục cỏ gấu, phía Nam đã mọc cà hoang. Ngưòi nhà giàu cầm đầu chúng tôi nay đã không còn nữa”…

–   Sau khi thu xếp xong việc nhà, tôi tớ của Mtao Mxây “đông như bầy cà-tong, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến như mối” đi theo Đăm Săn. Tôi tớ của Mtao Mxây mang của cải về nhà Đăm Săn “nhiều như ong đi chuyển nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, như bây trai gái đi giếng làng cõng nước”… Hành động của họ không hề do dự, đã nói là làm, không có sự hằn thù dù Đăm Săn đã đánh thắng tù trưởng của họ.

–  Tất cả tôi tớ cùng Đăm Săn, sau khi về tới làng mình, thì theo lệnh tù trưởng, đánh chiêng đánh char, lấy rượu tiếp khách, thiết đãi tiệc tùng linh đình ăn mừng chiến thắng của Đăm Săn.

–  Từ những lời nói và hành động của tôi tớ, ta có thể thấy thái độ và tình cảm tôn trọng, khâm phục của người dân Ê-đê đối với vị anh hùng – tù trưởng Đăm Săn đã đem lại cho họ cuộc sống tốt đẹp hơn, tạo nên mối liên kết bền vững giữ các làng bản với nhau. Họ đã thể hiện thái độ tán thành, sự đồng thuận đối với những cuộc chiến giữa Đăm Săn và Mtao Mxây mặc dù người thắng có là vị anh hùng nào thì cũng đều nhằm mục đích lớn là sát nhập các bộ lạc, bộ tộc với nhau, với tư tưởng của người anh hùng đứng đầu bộ lạc là đặt lợi ích của tập thể lên trên lợi ích cá nhân. Đây chính là con đường hình thành các dân tộc lớn, các quốc gia sau này mà trong đó, vai trò của các tù trưởng mang phẩm chất của người anh hùng thời đại như Đăm Săn có ý nghĩa quyết định.

–  Giống như sử thi của các dân tộc khác, đòi lại vợ (hay tranh giành người đẹp) chỉ là cái cớ làm nảy sinh mâu thuẫn giữa các bộ tộc, từ đó làm tiền đề cho cuộc chiến tranh mở rộng bờ cõi lãnh thổ; thu nạp nô lệ, tôi tớ; thêm nhiều của cải, đất đai; làm nổi uy danh của cộng đồng và tiếng tăm của người anh hùng đứng đầu bộ tộc. Ý nghĩa của cuộc chiến đấu giữa Mtao Mxây và Đăm Săn trong “sử thi Đăm Săn” cũng giống như vậy. Vì thế nên việc thắng hay bại của người tù trưởng sẽ có ý nghĩa quyết định tất cả, sức mạnh của người tù trường cũng đại diện cho sức mạnh và tiếng tăm của công đồng. Khi Mtao Mxây thua trận và còn hèn nhát van xin được tha mạng thì đối với tôi tớ của hắn, vị tù trưởng này đã không còn xứng đáng làm người đại diện cho cộng đồng, tất yếu họ sẽ tình nguyện đi theo lời kêu gọi của Đăm Săn.

 

Câu 3. Phân tích ý nghĩa của việc lựa chọn cảnh ăn mừng cuối đoạn trích để làm rõ cách nhìn nhận của tác giả về ý nghĩa thời đại của cuộc chiến tranh bộ tộc và về tầm vóc lịch sử của người anh hùng trong sự phát triển của cộng đồng.

Gợi ý trả lời:

–  Ở đây, cái chết của Mtao Mxây không được tô đậm hay miêu tả ghê rợn mà người kể sử thi chú trọng miêu tả cảnh ăn mừng chiến thắng nhằm nhấn mạnh vào sự giàu mạnh của bộ tộc. Đoạn trích không chú ý đến việc miêu tả cảnh chết chóc của cuộc chiến, mà chú trọng vào chiến công của người anh hùng Đăm Săn, tập trung miêu tả cảnh ăn mừng chiến thắng của dân làng Đăm Săn và việc tự nguyện đi theo chàng của tôi tớ trong làng của Mtao Mxây.

–  Điều đó cho thấy thái độ và cách nhìn nhận, đánh giá của tác giả dân gian đã coi trọng xu thế tất yếu của lịch sử phát triển cộng đồng, đề cao lợi ích của cộng đồng và hình tượng người anh hùng giành thắng lợi trong cuộc chiến là để có được sự giàu sang, lớn mạnh của cộng đồng.

 

Câu 4. Phân tích giá trị miêu tả và biếu cảm của những câu văn có lối so sánh, phóng đại khi miêu tả nhản vật, khung cảnh diễn ra sự việc.

Gợi ý trả lời:

Những câu văn có lối so sánh, phóng đại khi miêu tả nhản vật, khung cảnh diễn ra sự việc là:

+  Miêu tả hành động múa khiên trong cuộc chiến của Đăm Săn với nhiều hình ảnh so sánh: múa trên cao, gió như bão; múa dưới thấp, gió như lốc…

+  Miêu tả hành động múa khiên trong cuộc chiến của Đăm Săn với những câu văn phóng đại có ý nghĩa tượng trưng: “Khi chàng múa chạy nước kiệu quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung”, “Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lô ô. Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây…”

+ Miêu tả khung cảnh tiệc mừng chiến thắng và hình tượng người anh hùng Đăm Săn bằng các hình ảnh so sánh phóng đại: “Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ…”

– Giá trị miêu tả và biếu cảm của những câu văn đó là:

+  Những câu văn trên góp phần tạo nên âm hưởng hùng tráng, vẻ đẹp rực rỡ trong nghệ thuật miêu tả chân dung nhân vật anh hùng và nghệ thuật tạo dựng khung cảnh hoành tráng, kì vĩ, lớn lao trong sử thi.

+  Các hình ảnh so sánh ấy còn cho thấy một phần cuộc sống Tây Nguyên với những thói quen sinh hoạt, lao động gắn bó với con người Tây Nguyên từ lâu đời.

+  Cách miêu tả này còn tái hiện lại một cách sinh động quá khứ anh hùng của người Ê-đê Tây Nguyên thời Cổ đại, đặc biệt là quá trình chuyển giao, hình thành cộng đồng lớn mạnh, từ đó bộc lộ niềm tự hào của người Tây Nguyên về tổ tiên mình.

+  Các đoạn miêu tả ấy còn tạo nên không khí thiêng liêng, tạo ra sức hấp dẫn đặc biệt đối với người đọc, người nghe.

 

Câu 5. Theo anh (chị), vai trò của thần linh (Ông Trời) và vai trò của con người đối với cuộc chiến đấu và chiến thắng của Đăm Săn được thể hiện như thế nào ?

Gợi ý trả lời:

Trong đoạn trích, sở dĩ chiến thắng của Đăm Săn là hợp với ý trời, lòng người là bởi trong đó còn có sự hỗ trợ rất quan trọng của ông Trời và Hơ Nhị. Ông Trời là nhân vật thần, theo quan niệm của người Ê-đê, sẽ ủng hộ cho những người anh hùng chiến đấu vì sự phát triển của bộ tộc, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân, chú trọng vào sự mở mang, giàu mạnh của bộ tộc như tù trưởng Đăm Săn. Còn Hơ Nhị là người đại diện cho sự ủng hộ của dân chúng trong làng đối với người anh hùng có phẩm chất xứng đáng để lãnh đạo họ. Tuy nhiên, đóng vai trò chủ đạo trong chiến thắng của cuộc chiến này là công lao của người anh hùng trực tiếp chiến đấu, bởi chỉ có tài năng và phẩm chất vốn có của chàng mới thật sự quyết định thắng bại của cuộc chiến, cũng như quyết định con đường phát triển của lịch sử. Hình tượng người anh hùng sử thi có sự hòa quyện thống nhất giữa nguyện vọng của cộng đồng và niềm tin vào thần linh.

Loading...

Incoming search terms:

  • soạn bài chiến thắng mtao mxây
  • Mtao mxay
  • chien thang mtao mxay cua tac gia nao
  • soạn văn MtaoMxay