Home / Soạn văn 10 / Soạn bài: “Tấm Cám” – văn lớp 10

Soạn bài: “Tấm Cám” – văn lớp 10

Loading...

Soạn bài: “Tấm Cám” – văn lớp 10

tam-cam
Soạn bài: “Tấm Cám” – văn lớp 10

Câu 1: Phân tích diễn biến của truyn để thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám đã diễn ra như thế nào. (Lưu ý các đoạn về cái yếm đỏ, con bống, thử giày, cái chết của Tấm, chim vàng anh, chiếc khung cửi).

Gợi ý trả lời:

Diễn biến của truyện đã cho thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám tăng dần và nguyên nhân cốt lõi của xung đột ấy là mối quan hệ giữa dì ghẻ với con chồng, mối quan hệ giữa người con mồ côi cha với bà mẹ kế và người em cùng cha khác mẹ. Quá trình diễn ra của các mâu thuẫn liên tiếp nhau và không ngừng có sự tăng tiến về ý nghĩa được thể hiện qua các chi tiết và sự việc sau:

–  Mâu thuẫn thứ nhất là sự tranh giành phần thưởng và tình thương của mẹ giữa Tấm với Cám trong cuộc so tài bắt tôm tép. Đối với Tấm, phần thưởng là cái yếm đào không chỉ có giá trị vật chất, là ước muốn của tất cả những cô gái thưở ấy mà còn mang giá trị tinh thần quan trọng, là minh chứng cho tình yêu thương của gia đình, của người mẹ dành cho con. Khi Tấm bị lừa trút hết giỏ tép, mâu thuẫn lúc này là mâu thuẫn trực tiếp giữa cá nhân Tấm và Cám, tuy rằng ở đoạn sau của truyện, người ở đằng sau bày kế cho Cám là dì ghẻ, nhưng mâu thuẫn ngay từ đầu truyện vẫn bắt nguồn từ Cám và điều đó đã phản ánh mối quan hệ bất hòa trong gia đình có 2 người con cùng cha khác mẹ.

–  Mâu thuẫn thứ hai bắt đầu khi mẹ con Cám tìm cách bắt và ăn thịt cá bống. Bống là người bạn duy nhất và minh chứng còn sót lại cho sự chăm chỉ của Tấm trong thử thách “yếm đào”. Chính vì thế, khi cá bống bị giết, mâu thuẫn không chỉ là cuộc xung đột gia đình đơn thuần mà đã đẩy lên thành quan hệ giữa kẻ ác (mẹ con Cám) và người thiện (Tấm) khi kẻ ác cố tìm mọi cách đẩy người thiện vào đường cùng, không cho họ có cách nào thoát khỏi hoàn cảnh hiện tại. Tuy nhiên, mâu thuẫn này vẫn nằm trong mức độ mối quan hệ của gia đình, không làm ảnh hưởng tới những người khác trong xã hội.

–  Mâu thuẫn thứ ba nằm trong sự việc mẹ con Cám ăn mặc đẹp để đi xem hội nhưng lại tìm cớ ngăn cản Tấm tham gia. Sở dĩ dì ghẻ trộn thóc với gạo, bắt Tấm ở nhà nhặt kì hết mới được đi là bởi bà ta lo sợ Tấm sẽ cướp mất cơ hội thành hoàng hậu của Cám và cũng từ đó mà Tấm sẽ có cơ hội đổi đời. Đây là mâu thuẫn xuất phát từ thói “ghen ăn tức ở” và từ sự mong muốn vị kỉ, chỉ mong có lợi ích cá nhân cho đến mâu thuẫn bị đẩy đến mức cao hơn, giữa một bên là người hiền lành, chăm chỉ phải chịu áp bức, với một bên là kẻ độc ác, gian xảo muốn tìm cách nhấn chìm người lương thiện. Dù mâu thuẫn đã được nâng cao lên nhưng vẫn còn nằm trong khuôn khổ gia đình, người áp bức là dì ghẻ và người chịu áp bức là Tấm.

–  Mâu thuẫn thứ tư nằm trong sự việc nhà vua dùng chiếc hài mà Tấm làm rơi để tìm được người con gái xứng đáng trở thành hoàng hậu. Sau đó, khi Tấm về nhà giỗ cha, mẹ con Cám đã sắp đặt mọi chuyện để giết hại Tấm bằng cách bày kế chặt cây cau để Tấm ngã chết rồi cho Cám vào cung thay chị làm hoàng hậu. Đây là mâu thuẫn đã đẩy đến đỉnh cao thành xung đột trong mối quan hệ giữa hai bên thù địch: Một bên là những kẻ tham lam độc ác với một bên là người hiện lành, tốt bụng. Hai phe thù địch đó không còn đóng khung trong phạm vi gia đình mà đã được đẩy tới mức độ cao hơn, mang ý nghĩa xã hội vì lúc này, Tấm không chỉ là ngưòi con trong gia đình đó nữa mà đã trở thành vợ vua.

–  Trong các mâu thuẫn tiếp sau đó, Tấm hóa thân thành các con vật, đồ vật khác nhau nhằm cảnh tỉnh và cảnh cáo Cám về những hành động xấu xa của hai mẹ con Cám. Mỗi lần Tấm hồi sinh trong lốt một vật gần nhà vua thì đều bị mẹ con Cám bày mưu giết hại. Mâu thuẫn này xuất phát từ tâm lý sợ hãi sự báo thù của oan hồn của Tấm và niềm tin của con người vào sự thực thi của công lí với quan niệm lâu đời của nhân dân: “Ở hiền gặp hiền, ở ác gặp ác”.

–  Như vậy, các mâu thuẫn trong truyện ban đầu được hình thành từ mối quan hệ dì ghẻ – con chồng, một vấn đề đạo đức cổ hủ và gây nhức nhối trong xã hội phong kiến. Dần dần, mâu thuẫn đó phát triển, vượt khỏi khuôn khổ một gia đình và mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, phản ánh mâu thuẫn giữa người tốt và kẻ xấu, giữa lực lượng của cái thiện với thế lực của cái ác. Mâu thuẫn đó đã trở thành xung đột không thể dung hòa, không thể hóa giải cho tới cuối cùng, sự thực thi công lí, sự chiến thắng của cái thiện và sự thất bại của cái ác đều trở thành hiện thực.

 

  1. Chỗ lông chim mọc lên hai cây xoan đào tươi tốt và xinh đẹp. Nhà vua yêu thích cây xoan, mắc võng ra đấy ngủ, không hề để ý đến Cám. Mẹ con Cám lại lừa chặt cây xoan làm khung cửi. Hai mẹ con Cám trở thành kẻ thù giết Tấm lần thứ ba.
  2. Khung cửi dệt vải lại kêu lên “kẽo cà kẽo kẹt… ” để tố cáo Cám. Mẹ con Cám lại đem đốt khung và đổ tro thật xa. Xung đột cuối cùng: mẹ con Cám tận diệt đối với Tấm.
  3. Từ nơi xa, Tấm hóa thành cây thị, hóa thân vào quả thị để trở lại làm ngưòi. Đây là tình tiết cuối cùng, nhờ có phép lạ. Tấm trở về trả thù mẹ con nhà Cám.

 

Câu 2. Phân tích từng hình thức biến hóa của Tấm. Quá trình biến hóa của Tấm nói lên ý nghĩa gì?

Gợi ý trả lời:

–  Sau khi bị giết hại, Tấm phải trải qua bốn lần biến hóa thành các loài vật, đồ vật khác nhau rồi mới lột xác, trở lại làm người. Quá trình đó đi từ sự biến hóa thành chim Vàng anh, cây xoan đào đến khung cửi và cuối cùng là sự hóa thân thành quả thị. Tấm bị giết hoá thành chim Vàng anh, Vàng anh bị giết thì lông biến thành cây xoan đào. Xoan đào bị chặt làm thành khung cửi. Khung cửi bị đốt, tro hóa thành cây thị. Từ cây thị mọc ra quả thị ôm lấy thân hình Tấm như nàng tiên chờ đợi ngày trở lại làm người, gặp lại nhà vua.

–  Lần đầu, Tấm hóa thành chim Vàng anh, vạch mặt Cám. Chim được vua yêu thích, lại hay quấn quýt với vua nên mẹ con Cám mới sinh sợ hãi mà tìm cách giết hại Tấm. Mẹ con Cám làm thịt chim để ăn, đổ lông ra vườn. Xung đột tiếp tục leo thang: mẹ con Cám trở thành kẻ thù giết Tấm lần thứ hai. Tấm hoá vàng anh để báo hiệu sự có mặt của mình là oan hồn sẽ theo mẹ con Cám không dứt, nhưng ở đây nàng không có ý đòi báo thù và đòi lại hạnh phúc của mình mà chỉ mong được ở bên vua, nhắc nhở cho Cám chăm sóc vua cho xứng đáng với vai trò của một hoàng hậu.

–  Hai lần sau đó, khi Vàng anh bị giết, Tấm hoá thành cây xoan đào, khung cửi dệt và lúc này, sự ác độc của hai mẹ con Cám không thể được tha thứ nữa và Tấm đã tuyên chiến với kẻ thù bằng lời đe dọa đáng sợ hơn: “Cót ca cót két, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra”. Cây xoan đào, khung cửi dệt đều là những vật đem lại lợi ích cho con người và khi Tấm hoá thân thành các vật đó thì nàng cũng trở thành đại diện cho cái đẹp, cái bình dị, gắn bó với người dân. Đó là những thứ rất thân thương trong cuộc sống hàng ngày và cũng góp phần tạo nên những hình ảnh đẹp, tạo ấn tượng thẩm mĩ cho truyện.

–  Cuối cùng, Tấm hóa thành nàng tiên trong quả thị, cách xa chốn cung cấm cũng là sự né tránh quyền lực của Cám lúc bấy giờ và chờ cơ hội được gặp lại vua. Thị thơm cũng như tấm lòng thơm thảo của Tấm giúp đỡ bà cụ đã mang mình về và chính tấm lòng ấy của nàng khi phụ giúp bà cụ việc nhà, việc bán quán đã tạo cơ hội cho nàng đoàn tụ với nhà vua.

–  Những vật mà Tấm hoá thân đều là những vật có thật nhưng được xây dựng bằng yếu tố tưởng tượng kì ảo, một đặc trưng của truyện cổ tích. Song nó khác hắn yếu tố thần kì hoàn toàn được hư cấu như sự xuất hiện của ông Bụt ở phần đầu của truyện đã hiện lên giúp đỡ Tấm mỗi lần nàng khóc. Trong đoạn sau của truyện, từ khi Tấm chết thì nàng không hề khóc và vì thế cũng không thấy có sự xuất hiện của Bụt nữa. Tấm phải tự mình giành lại và giữ gìn hạnh phúc. Cho nên các hình ảnh chim Vàng anh, xoan đào, khung cửi, quả thị chỉ là nơi Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh quyết liệt vối cái ác, đại diện cho cái thiện và sự thực thi tất yếu của công lí đối với cái ác. Ngoài ra, có ý kiến cho rằng, những vật hoá thân này có thể xuất phát từ ảnh hưởng của thuyết luân hồi của đạo Phật. Song, suy cho cùng thì mục đích lớn nhất vẫn là để thể hiện mơ ước, tinh thần lạc quan của nhân dân lao động, sự tìm kiếm công bằng trong xã hội của người dân nghèo khổ, bất hạnh. Tấm chết đi sống lại chứ không phải buông xuôi, đi tìm hạnh phúc ở cõi Niết bàn như quan niệm trong đạo Phật mà là tư tưởng nhất quyết giành  lại và giữ hạnh phúc ngay ở cõi đời này. Qua đó, ta có thể thấy được lòng yêu đời, yêu cuộc sống và mong muốn thực thi công lí luôn tồn tại trong tâm trí người Việt.

 

Câu 3. Anh (chị) suy nghĩ như thế nào vhành đng trả thù của Tấm đối với Cám ?

Gợi ý trả lời:

–  Có rất nhiều ý kiến trái chiều nhau khi bàn về hành động trả thù của Tấm đốì với mẹ con Cám. Có ý kiến cho rằng Tấm hành động như vậy là đúng, mẹ con Cám mang tội ác không thể dung tha, phạm hết sai lầm này đến sai lầm khác nên nhận lại sự trừng trị như vậy là thích đáng. Tuy nhiên, có ý kiến lại cho rằng Tấm quá tàn nhẫn khi giết mẹ con Cám một cách dã man như vậy. Đối với tôi, hành động của Tấm không phải sự trả thù tàn nhẫn mà là sự thực thi của công lí, sự tìm kiếm và niềm tin của nhân dân đối với lẽ phải luôn chiến thắng cái ác, sự trừng trị kẻ ác là điều tất yếu, không thể khoan nhượng.

–  Trong văn học dân gian, nhân vật cổ tích là nhân vật chức năng, thuộc kiểu nhân vật thể hiện tinh thần, thái độ, cách đánh giá của nhân dân và mọi hành động của nhân vật chịu sự chi phối của quan niệm và niềm tin trong dân gian. Chính vì vậy, nhân vật cổ tích là nhân vật không có tính cách, không có suy nghĩ cá nhân trong suốt câu chuyện, họ không có sự đắn đo, lựa chọn trong các tình huống của truyện. Tấm là một nhân vật của truyện cổ tích, vì thế, nàng cũng mang những đặc trưng của kiểu nhân vật cổ tích, không có tính cách riêng, không có suy nghĩ riêng mà là tấm gương phản chiếu suy nghĩ chung của nhân dân, là sự hiện thân của niềm tin vào lẽ sống “ở hiền gặp hiền, ở ác gặp ác”, “có ơn trả ơn, có oán báo oán” của cha ông ta. Truyện “Tấm Cám” tập trung thể hiện quan niệm của nhân dân ta về sự trừng trị thích đáng đối với kẻ xấu: ác giả ác báo,… Mẹ con Cám ra tay giết hại Tấm hết lần này đến lần khác dù cho Tấm đã tha cho nhưng họ vẫn tiếp tục. Vì thế cái chết của mẹ con Cám là sự trả giá đáng với tội ác chúng gây ra và cái chết ấy không thể quá nhân từ để răn đe những tội ác của chúng. Tấm ở đây đóng vai trò là người thực thi chính nghĩa, nàng chỉ là nhân vật thực hiện đạo lí và ước mơ về sự công bằng trong xã hội của nhân dân mà thôi.

 

Câu 4. Bản chất của mâu thuẫn và xung đột trong truyện là gì? (Tấm và mẹ con Cám đại diện cho các lực lượng đối lập nào, trong gia đình hay ngoài xã hội ?)

Gợi ý trả lời:

–  Bản chất mâu thuẫn giữa Tấm với mẹ con Cám trước hết là mâu thuẫn trong mối quan hệ giữa dì ghẻ với con chồng, một vấn đề không hiếm gặp về đạo đức trong gia đình thời phong kiến.

–  Ngoài ra, câu chuyện còn thể hiện sự xung đột giữa cái thiện và cái ác, cái thật và cái giả… Tấm là đại diện cho cái thiện, sự ngay thật và siêng năng, chăm chỉ, không ngại khó khăn. Còn mẹ con Cám là hiện thân cho cái ác, sự giả dối và lười biếng, tham lam, độc ác… Chính vì xung đột này nảy sinh bên ngoài mâu thuẫn giữa dì ghẻ và con chồng nên đã nâng cao mâu thuẫn trong truyện trở thành vấn đề xung đột giữa cái thiện và ác trong xã hội.

–  Bên cạnh đó, Tấm và mẹ con Cám dường như còn tồn tại mốì quan hệ giữa người bị áp bức và kẻ áp bức. Cuộc đấu tranh của Tấm là đại diện cho cuộc đấu tranh giành công bằng, hạnh phúc của những thân phận nhỏ bé, bất hạnh, chống lại thế lực đã chà đạp lên niềm tin, sự cố gắng và ước mơ về tương lai hạnh phúc chính là mẹ con Cám.

 

Loading...

Incoming search terms:

  • soạn bài tấm cám lớp 10
  • bai soan tam cam lop 10
  • diễn biến mâu thuẫn xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám
  • văn 10 tấm cám