Home / Soạn văn 10 / Soạn bài: “Tam đại con gà” – Văn lớp 10

Soạn bài: “Tam đại con gà” – Văn lớp 10

Loading...

Soạn bài: “Tam đại con gà” – Văn lớp 10

tam-dai-con-ga
Soạn bài: “Tam đại con gà” – văn lớp 10

Câu 1. Tìm hiểu mâu thuẫn trái tự nhiên ở nhân vật “thầy qua việc phân tích ba khía cạnh sau :

– “Thầy liên tiếp bị đặt vào tình huống nào ?

– “Thầy đã giải quyết tình huống đó ra sao ?

– Trong quá trình giải quyết các tình huống, “thầy đã tự bộc lộ cái dốt của mình như thế nào ?

Gợi ý trả lời:

Mâu thuẫn trái tự nhiên ở nhân vật “thầy” đã được thể hiện rõ qua 3 khía cạnh:

–  Thứ nhất là: “Thầy” liên tiếp bị đặt vào tình huống khó xử, bắt buộc phải tiếp nhận câu hỏi, đưa ra câu trả lời vì không thể trốn tránh trách nhiệm của một người thầy được. Đặt nhân vật vào những tình huống thử tài, thử trí xảy ra liên tiếp, nhân dân muốn phơi bày bộ mặt thật của một kẻ dốt nát nhưng hay khoe khoang, liều lĩnh, thích được làm thầy thiên hạ.

–  Thứ hai là: “Thầy” đã giải quyết tình huống đó bằng cách đưa ra lời giải đáp bừa, không đúng kiến thức nhưng lại cố tìm cách bao biện, che giấu cái dốt của mình, lấp liếm cái sai bằng cách đưa ra lí lẽ hết sức khiên cưỡng, không thuyết phục người nghe.

–  Cuối cùng là: Trong quá trình giải quyết các tình huống, “thầy” đã tự bộc lộ cái dốt của mình bằng cách hành động và lời nói là:

+  Tình huống thứ nhất: Chữ “kê” vốn là chữ thông dụng trong đời sống, gần gũi với mọi người nhưng thầy không nhận ra mặt chữ. Học trò hỏi bất ngờ, thầy đánh liều đáp lại là: “Dủ dỉ là con dù dì”. “Dủ dỉ” là từ láy của người Việt, vốn không có trong từ điển chữ Hán, lại càng không phải tên của con vật nào cả. Vì thế, cách đối đáp này của “thầy” không chỉ bộc lộ sự dốt nát về kiến thức sách vở mà còn nói lên sự thiếu hiểu biết kiến thức thực tế.

+  Tình huống thứ hai: Không chỉ thiếu kiến thức, “thầy” còn có tính giấu dốt và sĩ diện hão, biết mình sai nhưng cố che giấu cái sai ấy bằng cách lấp liếm, căn dặn học trò: “đọc khe khẽ” để ở ngoài không nghe thấy được, không nhận ra được “thầy” ở đây chỉ là thầy rởm. Ở đây có một mâu thuẫn là “thầy” rất dốt chữ, thiếu hiểu biết nhưng lại rất giỏi giấu giếm, che đậy cái dốt của mình.

+  Tình huống thứ ba: Sự xuất hiện của Thổ công, vị thần được nhân dân rất tin tưởng, trong tình huống này, đã biến ông thầy đồ thành ông thầy cúng. Cái dốt bộc lộ rõ rệt ở chỗ “thầy” đã mơ hồ về tri thức sách vở còn lấy danh của thần thánh để tìm lối thoát cho mình, phụ thuộc vào thần linh và niềm tin với thần để chứng minh cho câu nói của mình là đúng. Tuy nhiên, chính hành động ấy lại chứng minh cho sự thật rằng “thầy” dốt quá, hành động của thầy chỉ để qua mắt trẻ con mà thôi. Vậy mà “thầy” vẫn tỏ vẻ đắc ý” “Bệ vệ ngồi lên giường bảo trẻ đọc to”. Bọn trẻ gào to” “Dủ dỉ là con dù dì” và chúng càng gào to bao nhiêu thì cái dốt của thầy càng được nhấn mạnh, lan truyền rộng rãi bấy nhiêu. Cái dốt lúc này không còn được giấu giếm nữa mà lại được khuếch đại và nâng lên.

+  Tình huống thứ tư: Khi “thầy” có sự chạm trán với chủ nhà thì thói giấu dốt, hay khoe khoang để lấp liếm cái dốt của “thầy” đã bị lật tẩy. Thầy nhạo báng về cái dốt của Thổ công: “Mình đã dốt, Thổ công nhà nó còn dốt hơn.” Nhưng thực chất là đang tự nhận rồi tự nhạo báng cái dốt của mình. “Thầy” đã lộ rõ cái dốt của mình nhưng vẫn gượng gạo, cố gắng che giấu cái dốt ấy bằng lí lẽ khiên cưỡng, bịa đặt: “Dủ dỉ là con dù dì, dù dì là chị con công, con công là ông con gà”. Với cách giải thích này, ông “thầy” đã ép được “kê” (con gà) có liên quan tới “dủ dỉ”, có mối liên kết về nguồn gốc, dòng giống nên tạo thành cụm từ: “tam đại con gà”. Mối liên hệ giữa các con vật tưởng chừng rất logic vì con gà và con công cũng có điểm giống nhau, cũng cùng giống loài chim mà không bay xa được nhưng cái phi logic là ở chỗ trên đời không tồn tại con nào tên là dủ dỉ hay dù dì cả. Cái dốt được thể hiện ở lời giải thích chứa đựng cái phi lý đan xen với cái tưởng tượng, liên tưởng hợp lý, tạo ra tiếng cười phê phán, giễu nhại ông “thầy” đã không hay chữ lại cả gan khoe khoang, lấp liếm. Bản thân cái dốt của nhân vật ở đây thì không có gì đáng cười vì đó là cái dốt của người thất học. Trong hoàn cảnh dân còn nghèo thì nhân dân hoàn toàn có thể cảm thông cho cái dốt đó. Tuy nhiên, cái đáng cưòi chính là hành động mâu thuẫn của một kẻ dốt mà hay thích khoe mẽ, hay nói chữ, cả gan hơn là dám nhận là “thầy”, dám đi dạy trẻ. Cái xấu của anh ta không dừng ở lời nói mà đã thành hành động. Trong mỗi tình huống gây cười trên đây, “thầy” dạy học đã cố công suy nghĩ, ứng biến nhanh nhẹn để giải quyết tình huống nhưng chính sự cố gắng ấy đã làm ông ta đã tự bộc lộ cái dốt của mình bởi trong ngôn ngữ và hành động tồn tại rất nhiều mâu thuẫn trái với tự nhiên, trái lí lẽ thông thường. “Thầy” dốt nhưng không chịu nhận mình là dốt, đến cuối cùng vẫn lộ ra là dốt.

 

Câu 2. Ý nghĩa phê phán của truyện là gì?

Gợi ý trả lời:

Tiếng cười trong truyện “Tam đại con gà” mang ý nghĩa phê phán sâu sắc nhưng vẫn là tiếng cười hóm hỉnh và mang đậm chất dân gian. Truyện được sáng tạo ra nhằm thể hiện sự đánh giá của nhân dân về các kiểu “thầy” trong xã hội phong kiến suy tàn, trong đó có thầy đồ dạy chữ là những người giữ trọng trách lớn, nắm giữ nhiều kiến thức giúp nhân dân thoát khỏi cảnh mù chữ. Bên cạnh đó, truyện không chỉ phê phán cái dốt của những kẻ lợi dụng thời cơ, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của dân nghèo để trở thành ông đồ phong kiến năm xưa mà còn có ý nghĩa nhắc nhở, cảnh tỉnh những người cả tin, không biết rõ về thầy nhưng vẫn cố mời thầy về dạy chữ. Cái đáng phê phán nhất ở đây là sự giấu dốt tai hại, thích khoe khoang, sĩ diện hão, không biết nhưng nhận là biết, để lại hậu quả ảnh hưởng tới danh dự của bản thân và của mọi người trong xã hội. Bài học này ông cha ta muốn gửi gắm không chỉ tới thế hệ xưa mà tới cả thế hệ trẻ ngày nay cũng nên tránh những hành động và lời nói như vậy.

Loading...

Incoming search terms:

  • soạn tam đại con gà
  • tam dai con ga
  • soan bai tam dai con ga ngăn gon
  • soan vai tam dai con ga
  • Soan van 10 Tam dai con ga